Chủ nhật, 08/11/2015 08:13:50
Những phản ứng có thể gặp sau tiêm văcxin

Hầu hết trẻ sốt, sưng đau tại chỗ tiêm; một số ít có thể sốt cao, co giật, tím tái thậm chí sốc tử vong.

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) thống kê các phản ứng sau tiêm chủng, như sau:

Văcxin Phản ứng Thời gian xuất hiện Tỷ lệ trên một triệu liều
BCG- phòng lao Viêm hạch có mủ 2-6 tháng 100-1.000
Viêm xương BCG 1-12 tháng 1-700
Nhiễm khuẩn BCG lan tỏa 1-12 tháng 0,19-1,56
Hib Không - -
Viêm gan B Sốc phản vệ 0-1 giờ 1,1
Viêm não Nhật Bản (bất hoạt) Biểu hiện thần kinh (viêm não, bệnh não, thần kinh ngoại biên) - 1-2,3
Sởi
Sởi - quai bị - rubella
Sởi - rubella
Co giật có sốt 6-12 ngày 330
Giảm tiểu cầu 15-35 ngày 30
Sốc phản vê 0-1 giờ 1
Bại liệt uống (O
PV)
Bệnh não 6-12 ngày  
Liên quan tới văcxin 4-30 ngày 2-4
Uốn ván Viêm thần kinh cánh tay 2-28 ngày 5-10
Sốc 0-1 giờ 1-6
Áp xe vô trùng 1-6 tuần 6-10
Ho gà Khóc thét dai dẳng >3 giờ 0-24 giờ  
Co giật 0-3 ngày  
Giảm trương lực cơ, giảm đáp ứng 0-48 giờ 1.000-2.000
Sốc phản vệ 0-1 giờ 20
Bệnh não 0-2 ngày 0-1
nhung-phan-ung-co-the-gap-sau-tiem-vacxin

Tiêm chủng là biện pháp phòng bệnh hiệu quả và ít tốn kém. Ảnh: P.H.

Theo WHO, thông thường tỷ lệ gặp phản ứng phụ ở văcxin có thành phần ho gà toàn tế bào khá cao: 50% trẻ sưng đỏ, đau chỗ tiêm; 50% sốt trên 38 độ C; 60% có các triệu chứng toàn thân, kích thích khó chịu. Với văcxin sống cúm tỷ lệ sốt trên 38 độ C chiếm 16-31%. Văcxin Quinvaxem do có thành phần ho gà toàn tế bào nên các phản ứng nhẹ sau tiêm chủ yếu là đau tại chỗ tiêm, sốt cao, khóc dai dẳng… Khoảng 50% các trường hợp sau tiêm gặp phản ứng này song phần lớn tự khỏi sau 1-2 ngày.

Phó giáo sư Trần Như Dương, Phó Viện trưởng Vệ sinh Dịch tễ Trung ương khẳng định, giống như thuốc, không có một loại văcxin nào dù tốt đến đâu có thể đảm bảo an toàn tuyệt đối 100% như mong muốn. Mỗi cá thể phản ứng với văcxin ở các mức độ khác nhau và hầu hết chỉ có các phản ứng nhẹ như sốt, sưng đau tại chỗ tiêm,  tự khỏi trong 24 giờ. Một số rất ít có phản ứng mạnh như sốt cao, co giật, quấy khóc kéo dài, tím tái, thậm chí là sốc phản vệ và tử vong.

Trong thực tế nhiều trường hợp tiêm cùng một lô văcxin, thậm chí tiêm cùng một lọ văcxin thì có trẻ có phản ứng rất nghiêm trọng trong khi tất cả các trẻ khác hoàn toàn bình thường. Đó là do phản ứng cá thể cơ địa của từng người với văcxin chứ không phải do chất lượng văcxin.

"Nếu văcxin không đảm bảo chất lượng thì các tai biến và tử vong xảy ra hàng loạt, cùng một lúc với các chùm ca bệnh liên quan mật thiết với cùng một loại văcxin, cùng một lô văcxin. Tuy nhiên nguyên nhân này vô cùng hiếm gặp vì tất cả văcxin trước khi được cấp phép lưu hành đều phải trải qua quá trình kiểm định nghiêm ngặt", phó giáo sư Dương nhấn mạnh.

Theo chuyên gia này, tử vong sau tiêm chủng có thể xảy ra ở tất cả loại văcxin. Không phải tất cả trường hợp tử vong là do phản ứng quá mẫn cá thể đối với văcxin mà còn có nguyên nhân trùng hợp ngẫu nhiên với các bệnh lý khác sẵn có của trẻ tại thời điểm sau tiêm chủng. Tại Việt Nam mỗi ngày có khoảng 70 trẻ em dưới một tuổi tử vong do các nguyên nhân khác nhau như nhiễm trùng huyết, viêm não - màng não, viêm phổi, suy hô hấp, bệnh tim bẩm sinh, đột tử, sặc sữa... 

Sử dụng văcxin có thể gặp rủi ro, song mục đích của tiêm chủng là bảo vệ toàn thể cộng đồng nên nếu tỷ lệ phản ứng sau tiêm nằm trong thống kê của WHO thì vẫn phải duy trì tiêm chủng để tránh dịch bệnh bùng phát.

Nam Phương